Vredeseilanden ondersteunt boerenfamilies in het Zuiden die hun inkomen uit duurzame landbouw halen. ‘Duurzaam’ wil zeggen dat er aan de behoeften van vandaag wordt voldaan, zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in gevaar te brengen.

‘Duurzame landbouw’ wil zeggen dat de boeren en boerinnen produceren op een manier die

• economisch verantwoord is: met de gegeven input een maximum aan output produceren.
• sociaal rechtvaardig is: eerlijke prijzen voor de voedselproducten van de consument aan de producent, gelijke inkomens voor mannen en vrouwen, deelname van de boer(in)en in het beslissingsproces, betaalbare prijzen voor de consumenten.
• ecologisch leefbaar is: er wordt geen afbraak gedaan aan het milieu, er worden productiemethodes gebruikt die rekening houden met het bewaren van de biodiversiteit, via voldoende diversificatie van teelten wordt de bodemkwaliteit behouden.
• cultureel aanvaardbaar is: relaties zijn gebouwd op vertrouwen, samenwerking en respect voor de culturele integriteit van de samenleving.

Duurzame landbouw die steunt op lokaal beschikbare bronnen, geeft familieboeren ook de kans om de controle over hun eigen bronnen en markten te behouden, en zo de garantie op voedselzekerheid.

In een ‘familiaal’ landbouwsysteem hebben boeren en boerinnen hun zeg over de keuze van gewassen, de organisatie van het werk, de verdeling van de inkomsten, en beheren ze de productiefactoren (grond, water, zaaigoed, grondstoffen, gereedschap, krediet...). Dit is anders dan in een ‘industrieel’ landbouwsysteem (de agro-industrie), waar kapitaal en grond in handen zijn van enkelingen. Veelal is monocultuur de norm en boeren worden landarbeiders. Het overgrote deel van de mensen in het Zuiden werkt in de ‘familiale’ landbouw. 

Verschillende analyses bewijzen dat investeren in familiale landbouw de beste manier is om boerenfamilies in het Zuiden uit de armoede te halen. Onlangs werd dit nog bevestigd in een groot rapport van de VN, waar een 400-tal wetenschappers uit verschillende disciplines aan meewerkten:  the International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development (IAASTD) 

Toch leven er nog heel wat vooroordelen over familiale landbouw: dit soort landbouw wordt vaak geassocieerd met begrippen als “archaïsch”, “voorbijgestreefd”, “onproductief”, “niet in staat tot innovatie”, “zelfvoorzienend”,  “gekant tegen verandering”, “verstard”, “anti-economisch”, “niet competitief”, “niet aangepast aan de markt”, enz. Omgekeerd worden landbouwbedrijven met kapitaalintensieve productiemiddelenmeestal bestempeld als “modern”, “dynamisch”, “ondernemend”, “geïntegreerd met de markt”, “effectief”, “rendabel”, enz.

Echter...

• Familiaal = Anti-economisch?: veel analyses wijzen op de concurrentievoordelen van de familiebedrijven voor de valorisatie van productiefactoren. Ze kunnen economisch efficiënter zijn dan andere, zogenaamd moderne vormen van landbouw. Jammer genoeg worden ze vaak geconfronteerd met een ongelijke toegang tot grond, kredieten, zaaigoed, infrastructuur,...
• Familiaal = Verstard? : de familiale landbouw heeft bewezen dat hij dynamisch en flexibel is, kan innoveren, vernieuwingen kan integreren, betere antwoorden op signalen van de markt kan geven en zich weet aan te passen aan snelle veranderingen van de economische en institutionele context (soms tegen een helaas hoge sociale en economische prijs). Zo is de familiale landbouw er ondanks de bescheiden middelen gedeeltelijk in geslaagd de enorme uitdaging van de demografische groei op te vangen. Laten we niet vergeten dat de Afrikaanse bevolking in de afgelopen 25 jaar meer dan verdubbeld is!
• Familiaal = Marginaal? : de familiale landbouw levert een grote bijdrage aan de economie (percentage van het BIP) en aan de werkgelegenheid, zowel in de Afrikaanse landen als in andere continenten. In de landen van het Zuiden zijn bijna 1,3 miljard mensen actief in de landbouw. Wanneer we rekening houden met de families die er direct van leven, vertegenwoordigt de familiale landbouw zelfs 2,5 miljard mensen. Dat is 41% van de wereldbevolking.
• Kleiner = Minder rendabel?: In de landbouw is de productiviteit niet evenredig met de grootte van de bedrijven. De grote omvang van bedrijven is niet altijd een factor van schaaleconomie.

Download hier de definitie van familiale landbouw

Jaarlijks organiseren we een vrijwilligersreis. Deze reis is een mix van toerisme en bezoeken aan partnerorganisaties van Vredeseilanden. Heb je interesse? Contacteer dan de vrijwilligerscoördinator van je provincie voor verdere info.

Heb je zelf een reis gepland naar één van de landen waar Vredeseilanden werkt, en wil je graag op bezoek gaan op het plaatselijk kantoor van Vredeseilanden, of bij boerenfamilies waarmee we werken? Dat kan, maar we weten dit graag op voorhand, zodat onze medewerkers tijd kunnen maken. Als je zomaar binnenvalt, is de kans groot dat er andere activiteiten gepland zijn, en je niet de ontvangst zal krijgen die je verdient. Je coördinator kan een bezoek regelen.

De contactgegevens van de vrijwilligerscoördinatoren vind je op www.vredeseilanden.be/contact

Eenvoudig gezegd betekent 'advocacy' dat Vredeseilanden advocaat wil zijn van alle mensen zonder stem in onze partnerlanden. Maar dan wel een advocaat die zijn cliënt aanmoedigt zelf het woord te nemen.

Advocacy kan zich afspelen op dorpsniveau of tegenover nationale regeringen. Maar aangezien handelsverdragen tussen regio's in de wereld een belangrijke invloed hebben op het leven van boerenfamilies, wil Vredeseilanden ervoor zorgen dat arme boerenfamilies uit het Zuiden ook gehoord worden in bijvoorbeeld de Europese Commissie en Wereldhandelsorganisatie.

Bedrijven, deel van het probleem of deel van de oplossing?

In samenwerking met vele andere actoren werkt Vredeseilanden, vanuit haar missie, rol en mogelijkheden, aan een duurzame toekomst voor de planeet waarbij economische, sociale, ecologische en culturele evenwichten worden gerespecteerd. We zijn ervan overtuigd dat de complexiteit en de hoogdringendheid van de problematiek waarvoor we vandaag staan (wereldwijde armoede, migratiestromen, klimaatverandering, grondstoffen- en energieproblematiek, water- en voedselconflicten,…) een analyse en aanpak vragen waarbij overleg noodzakelijk is en waarbij krachten gebundeld moeten worden tussen uiteenlopende sectoren (overheden, private sector, civiele maatschappij,…). Globale problemen vragen globale inzichten en oplossingen.

In die zin erkennen wij, naast de stimulerende en normerende rol van overheden en de signaalfunctie van het middenveld, ook het belang en de drijvende kracht van het bedrijfsleven in onze samenleving en zien we ook haar potentiële bijdrage aan duurzame ontwikkeling.
Dialoog als centrale waarde

“Dialoog” is niet alleen een basiswaarde voor Vredeseilanden maar ook één van de leidende werkingsprincipes. Een welbegrepen dialoog bestaat erin dat gesprekspartners respectvol luisteren naar elkaar, zich openstellen voor elkaars standpunt. Echte dialoog vraagt niet dat de gesprekspartners elkaars standpunt delen, maar houdt wel de hoop in dat de diverse standpunten verrijkt worden. Een dialoog stopt wanneer een respectvolle en luisterende houding ontbreekt.

Dit betekent dat Vredeseilanden a priori zelden een deur sluit, indien deze dialoogattitude aanwezig is. Voor Vredeseilanden is financiële steun vanuit het bedrijfsleven een mogelijke aanleiding om met het bedrijf in kwestie te praten over en te werken aan een bredere inbedding van maatschappelijk relevante thema’s in de bedrijfsvoering zelf. Zelf neemt Vredeseilanden een ‘actief luisterende houding' aan en willen we onze visie en manier van werken verrijken, ook met inzichten vanuit het perspectief van het bedrijfsleven.

Over de jaren heen – en we zullen daarin blijven investeren- zijn we dan ook vaak initiatiefnemer geweest om bedrijven, NGO’s en andere actoren zoals overheden en wetenschappelijke instellingen rond eenzelfde tafel te brengen met betrekking tot relevante Noord-Zuidthema’s. Via Kauri (waarvan we mede-oprichter zijn) maar vaak ook in een rechtstreekse relatie.

Zo organiseerden we een paar jaar geleden samen met Kauri, Max Havelaar en Oxfam Wereldwinkels een multistakeholder-dialoog met betrekking tot labelling van koffie. Bedrijven zoals Douwe Egberts, Rombouts, Delhaize en Colruyt zaten mee rond de tafel. Momenteel faciliteren we een dialoog tussen NGO’s, de Belgische administratie voor ontwikkelinssamenwerking, BTC, Wereldbank,… in functie van een coherenter landbouwbeleid wereldwijd.

We praten, wisselen kennis uit en experimenteren met bedrijven zoals Colruyt over hun en onze rol in de landbouwketen.

We willen ook niet naïef zijn. We weten dat sommige bedrijven zich gemakshalve allerlei schaamlapjes opspelden. We zijn ook niet blind voor de ideologische huisjes die door sommige actoren worden opgetrokken. Maar we willen vooral vooruit kijken, praten, experimenten en innovatieve projecten opzetten, ook met de koplopers van het bedrijfsleven die de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap in de kernactiviteiten toepassen.

Voor miljoenen boeren in het Zuiden is overleven nog altijd een dagelijkse strijd. Vredeseilanden wil de zwakkere en armste boeren en boerinnen in het Zuiden helpen om voldoende en gezond voedsel te winnen en een waardig inkomen te verwerven. Voor zichzelf, voor hun gemeenschap. Om te overleven, om zich te ontwikkelen. Want als je genoeg te eten hebt, overleef je. Maar als je ook een inkomen hebt, lééf je. Vele duizenden boerenfamilies kunnen slechts dromen van onderwijs, gezondheidszorg of een degelijk dak boven het hoofd. Vredeseilanden probeert hieraan iets te veranderen door met meer dan 150 ontwikkelingsprogramma’s partnerorganisaties in 14 landen te ondersteunen, waardoor familiale boeren en boerinnen lokaal zo sterk worden dat ze kunnen meespelen op de nationale en internationale markt.

Meer dan twee derde van alle mensen die moeten overleven met minder dan 1 dollar per dag en vaak in voedselonzekerheid leven, zijn boerenfamilies. De ontwikkeling van de landbouwsector is dus cruciaal voor vele ontwikkelingslanden. In Afrika werkt zeventig tot tachtig procent van de bevolking in de landbouwsector – het gaat vaak om kleine, arme boeren. Dertig procent van het Afrikaanse bruto binnenlands product komt uit landbouw.

Vredeseilanden werkt daarom via lokale partnerorganisaties aan:

• méér landbouwproductie waar nu honger is (gewasverbetering, verhoging van de bodemvruchtbaarheid en bescherming van de oogst,…), door boeren en boerinnen vorming en opleiding te geven;
• méér sterke boerengroepen, die met overtuiging hun problemen aanpakken en opkomen voor hun rechten;
• méér rechten voor vrouwen waar mannen het voor het zeggen hebben, met respect voor de lokale cultuur;
• méér markttoegang, want je oogst verkopen is voor elke boer essentieel. Met lokale organisaties zoekt Vredeseilanden naar lokale afzetmarkten, en met internationale fairtrade-organisaties naar eerlijke afzetmarkten bij ons in het Noorden.

Vredeseilanden wil ervoor zorgen dat boerenfamilies een goed inkomen kunnen halen uit hun werk op het veld. Duurzame landbouw is daarbij het sleutelwoord. Dat betekent dat we landbouwactiviteiten ondersteunen die economisch rendabel zijn, zonder daarbij ecologische, sociale en culturele aspecten uit het oog te verliezen.

Vredeseilanden neemt de rol op van 'bemiddelaar'. We ondersteunen de plannen van boerenorganisaties door hen de nodige financiële middelen te geven voor hun werk, daarnaast doen we ook aan onderzoek, we brengen mensen van over de hele wereld met elkaar in contact zodat ze van elkaar kunnen leren, en we zetten pilootprojecten op. Aandacht voor gender (man-vrouw verhoudingen), voor de gevolgen van de aids-pandemie, diversiteit en participatie, zijn cruciale aspecten in onze werking.

Ook spreken we in Noord en Zuid beleidsmakers en opiniemakers op lokaal, nationaal en internationaal niveau aan om veranderingen door te voeren op vlak van (landbouw)beleid en praktijk.

Vredeseilanden heeft in de regio's waar we werken een kantoor. Vanuit dit kantoor wordt samengewerkt met partnerorganisaties. Dit zijn meestal boerenorganisaties, maar het kunnen ook lokale ngo’s of andere organisaties zijn.

Vredeseilanden ziet deze organisaties dus als partner voor de ontwikkeling van de streken waar onze doelgroep (boeren en boerinnen) woont. We zorgen dat de mensen van die organisaties cursussen kunnen volgen over bijvoorbeeld kwaliteitsverbetering van bepaalde gewassen, over hoe de markt werkt, over management van een organisatie. We zoeken ook met hen hoe ze zich beter kunnen organiseren en hoe ze andere spelers die betrokken zijn bij landbouw en vermarkting van landbouwproducten - overheden, marktspelers, consumenten – kunnen benaderen. Die kennis komt op die manier ten goede aan de boeren en boerinnen die lid zijn van de organisatie en de hele streek.

Voor dit alles kunnen de partners rekenen op financiële steun (van Vredeseilanden).

Op het hoofdkantoor kunnen jaarlijks een drietal studenten stage lopen. Om onze vrijwilligerswerking te ondersteunen, maar ook bijvoorbeeld op de personeelsdienst of financiële dienst. Interesse? Contacteer Els Haesendonckx - els.haesendonckx@vredeseilanden.be 

We bieden elk jaar enkele stageplaatsen in het Zuiden aan voor derdejaarsstudenten journalistiek, communicatie, PR of leerkrachtenopleiding. De meeste informatie hierover wordt verspreid via de hogescholen waarmee we samenwerken. Kreeg je deze info niet via deze weg, dan kan je je kandidaat stellen bij Els.

Heb je een ander stagevoorstel of wil je je thesis doen over een onderwerp dat nauw aansluit bij de thema's van Vredeseilanden, dan kan je je vraag en motivatie doormailen naar Els. Zij zorgt ervoor dat je vraag door de juiste personen behandeld wordt.

In 2011 werd het totale budget, na goedkeuring door de Raad van Bestuur en de Algemene Vergadering, als volgt verdeeld:

• ondersteunende diensten (personeel, financiën, communicatie, secretariaat, directie): 8%
• fondsenwerving: 5%
• dit wil zeggen dat 87% van het budget rechtstreeks besteed wordt aan de doelstellingen van de organisatie - zoals bepaald in onze missie en het vijfjarenplan.

U vindt de uitgebreide toelichting bij deze cijfers natuurlijk in ons volledig jaarverslag. Een samenvatting is te vinden op deze pagina: http://www.vredeseilanden.be/jaarverslag/uitgaven

Vredeseilanden is geen noodhulporganisatie, maar een NGO die structurele veranderingen wil bereiken op lange termijn. Die veranderingen waarnaar gestreefd wordt, situeren zich op economisch en politiek vlak, en op het vlak van het veranderen van aankoopgedrag. Meer over onze missie... Daar hoort dus ook een budgettaire planning op lange termijn bij.

Onze doelstellingen worden uitgeschreven in een strategisch 6-jarenplan (opgedeeld in twee driejarenprogramma's). Op basis daarvan wordt elk jaar een concreet actieplan ontwikkeld. De actieplannen worden gefinancierd met het beschikbare budget. Nadat de begroting door de algemene vergadering wordt goedgekeurd, weten de verantwoordelijken van een bepaald project of programma exact over welk bedrag ze zullen kunnen beschikken in het lopende werkjaar. Dat is absoluut noodzakelijk willen we efficiënt kunnen plannen en werken op lange termijn en hierover concrete afspraken maken met de lokale organisaties in de landen. Bij de jaarplanning maken wij dus een raming van wat wij aan giften en subsidies verwachten te ontvangen in het lopende werkjaar.

Het bedrag aan campagnegelden, giften en legaten voor Vredeseilanden representeert ongeveer 14% van het totale budget waar de organisatie over kan beschikken om haar programma uit te voeren. Het lijkt een klein percentage en toch is het essentieel voor het overleven van de organisatie en haar manier van werken.

Deze middelen gebruiken we als hefbomen om financiering te krijgen door andere financierende instanties. Zowel de federale overheid als de Europese Unie hanteren namelijk een mechanisme van medefinanciering. Zo betaalt DGD (Belgische ontwikkelingssamenwerking) 80% als wij 20% van het budget op tafel leggen.

Overheidsinstanties zijn bovendien minder of niet geneigd te investeren in aspecten van onze werking die wij essentieel achten (politiek werk, educatie, kennisuitwisseling met bedrijven, onderzoeksinstellingen, en andere actoren) om onze doelstellingen te realiseren in Noord en Zuid. Deze zijn een wezenlijk onderdeel van onze benadering en daar willen we met uw steun in blijven investeren.

Zonder uw gift dus geen Vredeseilanden.

Elk jaar legt Vredeseilanden haar boekhouding voor aan een bedrijfsrevisor. De revisor gaat na of de boekhouding correct gebeurt en of de verslaggeving (zoals bijvoorbeeld in het jaarverslag) overeenstemt met de realiteit.

Bovendien staan we er ook op dat de boekhoudingen van onze partners en landkantoren in het Zuiden grondig gecontroleerd worden. Dit gebeurt door onafhankelijke revisoren in de partnerlanden, door de subsidiërende overheden zoals de federale en Vlaamse overheid, de Europese Unie,…

Elk jaar laten we de boekhouding van alle landkantoren doorlichten door het internationale auditkantoor KPMG die van hun bevindingen een verslag maken. Uiteindelijk, nadat ook het hoofdkantoor aan een grondige controle is onderworpen, maakt het college van commissaris-revisoren van Vredeseilanden, bestaande uit Clybouw Bedrijfsrevisoren en KPMG, hun definitief verslag op, na een kritische lezing van alle verslagen van de verschillende kantoren. Dit verslag wordt besproken in de Raad van Bestuur en staat afgedrukt in ons jaarverslag.

De actieplannen worden jaarlijks goedgekeurd en gecontroleerd door de belangrijkste financiers (DGD, EU, Provincies,…) vooraleer we een volgende fase kunnen ingaan.

Wij laten onze landkantoren en programma's bovendien regelmatig doorlichten op relevantie, kwaliteit en doeltreffendheid door interne en externe evaluatoren. In 2010 gebeurde zo'n evaluatie. We leren uit deze evaluaties dat onze benadering een adequaat antwoord biedt op de noden van boerenfamilies. We leren er ook uit wat in onze aanpak beter kan. We delen de evaluaties met DGD (Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking van de Belgische Overheid) en andere financierende overheden en nemen de aanbevelingen ter harte voor toekomstige planning. U kan hier meer over lezen op pagina 11 van het jaarverslag 2010.

Een overzicht van de verschillende controles waaraan wij onderhevig zijn vindt u op deze pagina of in ons jaarverslag.

Een balans is slechts een momentopname aan het eind van het boekjaar. Indien we de balans op een ander moment in het jaar zouden maken, kan het plaatje er helemaal anders uitzien.

Voor Vredeseilanden geven de liquide middelen in de eerste plaats ademruimte om de activiteiten van partnerorganisaties op een continue manier te financieren. Overheden durven wel eens later over de brug te komen met hun fondsen (soms pas halverwege het jaar). Door haar financiële reserves hoeft Vredeseilanden geen (dure) overbruggingskredieten aan te gaan.

Op de tweede plaats geeft het onze organisatie meer onafhankelijkheid om innovatieve projecten op te starten, waar niet onmiddellijk andere financieringspartners voor te vinden zijn. Mede daarom blijven particuliere giften van welke grootte ook, cruciaal voor Vredeseilanden.

Boeren en boerinnen in het Zuiden hebben recht op een eerlijke prijs voor hun producten. Een eerlijke prijs is meestal hoger dan de gangbare marktprijs. Hij garandeert de producenten een waardig inkomen, zodat ze met hun gezin kunnen leven van de inkomsten uit hun landbouwactiviteiten. Daarenboven is er een premie waarmee ze kunnen investeren in betere landbouwtechnieken, productontwikkeling, training en opleiding, gezondheidszorg, huisvesting, infrastructuur, de uitbouw van hun organisatie – kortom in betere leef- en werkomstandigheden. Eerlijke handel (Fair trade) is volgens Vredeseilanden nodig om ontwikkelingslanden een kans te geven economisch te groeien.

Eerlijke handel betekent niet dat alle andere handel per definitie oneerlijk zou zijn. Eerlijke handel betekent in de eerste plaats dat in afspraken rond handelsrelaties veel meer rekening gehouden wordt met enorme ontwikkelingsnoden in het Zuiden. In de Wereldhandelsorganisatie (WTO) bijvoorbeeld, trekken de Afrikaanse landen al te vaak aan het kortste eind.

Fairtrade is een bestaand en breed erkend internationaal handelssysteem voor producten uit het Zuiden. Om deze producten van eerlijke handel te herkennen, bestaat er het Fairtrade label. In België zijn deze gelabelde Fairtrade producten herkenbaar via het Max Havelaar keurmerk. Het keurmerk biedt de consument een garantie: het bewijs dat de boeren in het Zuiden een rechtvaardige prijs krijgen voor hun oogst en dat landarbeiders in correcte omstandigheden werken. Om die garantie te kunnen geven wordt de hele keten van producent tot consument gecontroleerd.

De Europese Unie besteedt jaarlijks 40 procent van haar budget aan landbouw. Europese landbouwers kunnen immers onvoldoende inkomen halen uit de prijs die voor hun producten betaald wordt omdat ze niet concurrentieel zijn met de lage wereldmarktprijzen. Daarom werden de subsidies opgezet, maar het is duidelijk dat dit systeem niet eeuwig houdbaar is.

De landbouwsubsidies die Europa (net als de Verenigde Staten) zijn boeren geeft, werkt overproductie in de hand. Deze overschotten worden tegen spotprijzen afgezet op lokale markten in het zuiden. Tegen deze goedkope import kunnen de lokale landbouwers niet concurreren, met toenemende armoede en stadsvlucht tot gevolg.

Ook niet alle Europese boeren zijn gelukkig met deze subsidies. Niet enkel omdat het overgrote deel van de subsidies enkel wordt uitgekeerd aan een aantal grote industriële landbouwbedrijven, maar ook omdat landbouwers geen steuntrekkers willen zijn.

De landbouwsubsidies kunnen maar afgebouwd worden als de Europese boeren “lonende” prijzen krijgen voor hun producten. En die zijn alleen mogelijk als de interne EU markt afgeschermd wordt van goedkope import en als er geen structurele overproductie is in de EU zelf. Blijft de mogelijkheid om akkoorden af te sluiten met ontwikkelingslanden zodat zij voor beperkte hoeveelheden, en eveneens aan lonende prijzen, toegang krijgen tot de Europese markt. Daar hebben deze landen meer aan dan aan een onbeperkte vrije markttoegang met zeer lage prijzen. Deze piste gaat echter regelrecht in tegen de huidige liberaliseringstendens. Bovendien dreigt ze de Europese handelspolitiek te doorkruisen. Europa wil immers markttoegang krijgen tot de Braziliaanse markt, en wil dus liever niet botsen met de grote Braziliaanse suikerproducenten.

• Lees meer over ons standpunt ivm landbouwsubsidies en vrijhandel...
• Vredeseilanden werkt ook actief mee aan de hervorming van het Europese landbouwbeleid. Lees meer...

Sommige landbouwingenieurs en zaadfirma's schuiven genetisch gemanipuleerde gewassen (ggo's) naar voren om honger de wereld uit te helpen. Om een aantal redenen is Vredeseilanden daar niet van overtuigd.

Het gebruik van ggo-zaden maakt de boeren afhankellijk van enkele grote multinationals die de zaden ontwikkelen. In tegenstelling tot 'gewone' planten, waaruit je zaden kan oogsten om het volgende jaar opnieuw te kunnen zaaien, werken ggo's anders: je kan er geen bruikbare zaden uithalen. Dus moet je als boer elk jaar opnieuw zaden aankopen bij die grote firma's. Er zijn op dit moment een vijftal zaad-multinationals die de hele wereldmarkt in handen hebben en dus de prijzen bepalen.

Landbouwers in het Zuiden gebruiken technieken die aangepast zijn aan het klimaat, topografie, bodem, biodiversiteit,... Hun methodes zijn door de jaren heen ontwikkeld op een manier dat het risico op mislukkingen tot een minimum beperkt. Genetisch gemanipuleerde gewassen indroduceren in zo'n fragiele landbouwsystemen maakt het risico op mislukkingen weer groter.

De gewassen uit ggo-zaden zijn meestal ofwel resisent tegen onkruidverdelgers ofwel bevatten ze insecticiden. Aangezien de meeste boeren niet de financiële middelen hebben om zich onkruidverdelgers of insecticiden aan te schaffen, ontwikkelden ze een systeem van mengteelten, waarbij de ene plant de andere beschermt. Specifieke groenten en fruit staan naast elkaar geplant, er zijn struiken die zorgen voor bodemvruchtbaarheid, of bomen die voor de nodige schaduw zorgen. Wat er gebeurt als je één teelt vervangt door een genetisch gemanipuleerd gewas, en welke gevolgen dit heeft voor de complexe gemengde teeltsystemen, daarover heerst nog te veel onzekerheid.

Wereldwijd wordt er ruim voldoende voedsel geproduceerd om de hele wereldbevolking te voeden. Honger wordt veroorzaak door een gebrek aan toegang tot productiemiddelen zoals water, land en krediet én door gebrek aan koopkracht.

Beter zou zijn om de lokale knowhow en technologieën te verbeteren, zodat de productiviteit kan verhogen; maar de stimulansen ontbreken, er zijn te weinig landbouwvoorlichters,... Het grootste probleem voor boeren en boerinnen is echter de lage prijzen die ze krijgen voor hun producten. Hun laag inkomen zorgt ervoor dat ze geen bijkomend voedsel kunnen kopen indien nodig. En geen enkel nieuw zaaigoed, hoe goed dat ook mag zijn, zal dat veranderen. Andere problemen zoals landhervormingen, een degelijk landbouw-en handelsbeleid, op zowel nationale als internationale niveaus, moeten eerst aangepakt worden. Pas dan zal het technologievraagstuk zich stellen.

• Lees ook: Waarom wij vragen stellen bij ggo's...
• Het dossier biotechnologie van Wervel