Vredeseilanden Laos werkt sinds 2002 in de Phadam Zone van het Meung District (klik voor kaart) in de provincie Bokeo. In het gebied leven drie etnische groepen: Leu, Akha en Lahu. Toen Vredeseilanden er begon, lag de grootste uitdaging in het wegwerken van de voedseltekorten. De samenwerking tussen Vredeseilanden en de boeren van de Phadam zone slaagde erin de voedselzekerheid te garanderen en dus was de tijd rijp om nieuwe markten op te zoeken.

In 2006 startte een groep van veertien boeren met een eigen marketing coöperatieve om nieuwe markten aan te boren en een betere prijs te krijgen voor hun producten. De jonge onderneming slaagde erin om een contract te sluiten met een bedrijf dat chilipepers wou telen voor verwerking in Chianmai, Thailand en zelfs voor export naar de EU. De coöperatieve lijkt daarmee nu een zelfstandige koers te kunnen varen.

Maar de nieuwe afzetmogelijkheden brengen ook nieuwe problemen mee. De kwaliteitsvoorwaarden die de EU oplegt aan producenten, brengen immers grote investeringen met zich mee. 1.275 euro per hectare moest de coöperatieve investeren in hybride zaden, plastic verpakking en bijkomende factoren. 

De leden van de coöperatieve brachten zelf 2.200 euro samen en leenden nog eens zoveel bij het kredietfonds van het dorp, dat nog werd mee opgezet door Vredeseilanden maar nu volledig in handen is van de bewoners. De afnemer waarmee ze een contract hebben, investeerde nog eens 6.600 euro, als onderdeel van het contract. In totaal waren er 51 boeren betrokken bij de teelt in het eerste seizoen.

Verwacht wordt dat de oogst in mei 3000 euro per hectare zal opbrengen. Die opbrengst is onwaarschijnlijk in de ogen van de boeren die voordien net genoeg produceerden om zichzelf en hun gezin te onderhouden.

Is dit wel duurzame landbouw?

De chilipepers zijn niet biologisch en moeten wekelijks meststoffen en insecticiden toegediend krijgen. De hoeveelheden waarin dit gebeurd, zijn beperkt om te voldoen aan de EU-voorwaarden.

Een eerste probleem stelt zich echter bij de bescherming van de boeren die het veld bewerken met deze producten. Zij kregen geen beschermende kledij of maskers aangeboden; dat zat niet in het aankoopcontract. De gezondheid van de boeren is op deze manier niet gewaarborgd. Zo was een boerin vergeten een wonde op haar been af te dekken, waardoor pesticide in de wonde terecht kwam. Verschillende dagen kon ze er niet op lopen en na één maand was de pijnlijke wonde nog altijd gezwollen.

Een tweede probleem is het risico verbonden met de investering. De potentiële opbrengst mag dan hoog zijn, de investering is dat ook en dus kan een mislukte oogst een financieel drama betekenen. Van op de velden moeten de boeren maar even over de Mekong rivier kijken naar buurland Thailand, om te zien welke gevolgen een schuldenberg kan hebben... Veel kinderen moesten er de boerderij verlaten en gaan werken in de stad.

Boeren hebben bovendien niet de gewoonte om geld te sparen tijdens de vette jaren om de magere jaren door te komen. Ze consumeren hun geld liever aan allerhande goederen als motorfietsen en televisies. Hoewel de meeste van deze boeren afgestudeerd zijn aan de landbouwschool en de afgelopen vijf jaar nauw betrokken waren bij de werking van Vredeseilanden, leidde de lokroep van het geld ertoe dat meeste boeren in de coöperatieve niet lang hebben stilgestaan bij de mogelijke negatieve kanten van deze landbouwmethode.

Wat brengt de toekomst?

Vredeseilanden zal in de komende jaren verder werken met deze boerengroep in het nieuwe project voor marktoegang, dat startte in april 2007. Bijkomende opleiding en uitwisselingsbezoeken staan daarbij centraal, om tot een beter begrip te komen van mogelijkheden en valkuilen van bepaalde markten. Het bewustzijn dat sparen belangrijker is dan verlokkelijke aankopen, moet ook nog  versterkt worden.

Een andere mogelijkheid ligt in de zoektocht naar alternatieven voor chemicaliën, omdat de insecten wel eens resistentie zouden kunnen opbouwen tegen de pesticiden, wat de productiviteit doet dalen en de kans op mislukte oogsten weer doet toenemen.

Aan het eind van de rit zal het echter niet Vredeseilanden zijn, maar de boeren die beslissen over de weg die ze willen bewandelen in de toekomst. Vredeseilanden kan de boeren en boerinnen ondersteunen door hen aan de nodige kennis en middelen te helpen. Vredeseilanden zet zich verder in om gunstige voorwaarden te scheppen door politici en consumenten te betrekken in dit verhaal.

En zo is de Phadam Marketing Coöperatieve een voorbeeld van hoe de oplossing van het ene probleem weer andere problemen naar voren schuiven, die nieuwe oplossingen vragen.