The New Food Frontier is, in een eerste fase, een netwerk van 50 denkers en doeners rond duurzame landbouw en voeding. U vindt ons op het veld en aan tafel, in landbouw-, tuinbouw- en voedingsbedrijven, in onderzoeksgroepen, aan universiteiten, bij overheidsagentschappen, belangengroepen en straks op nog veel meer plekken. We zoeken wegen naar een duurzamer landbouw- en voedingssysteem. Op basis van analyses en creatief denkwerk ontwikkelen we toekomstvisies op landbouw en voeding. In een volgende fase willen we experimenten verbinden aan de ontwikkelde visies en deze evalueren in functie van verdieping en verbreding van het draagvlak.

De noodzaak van verandering

Het Vlaamse landbouw- en voedingssysteem staat voor een groot aantal uitdagingen. We refereren naar de schaars¬heid van natuurlijke hulpbronnen, energie en water, de klimaatproblematiek, de noodzaak om de relatie stad-platte¬land te herdenken, onevenwichten en prijsvorming in de voedingsketen, het afnemend aantal land- en tuinbouwbedrijven, het toenemende kapitaalsintensieve karakter van de Vlaamse landbouw, de relatie tussen voeding en gezondheid, de persistentie van de honger in de wereld en de grote verliezen van voeding.

Hoe moet het landbouw- en voedingssysteem toekomstgericht inspelen op de uitdagingen waarvoor we staan? Vlaanderen is momenteel een topregio op vlak van de economische prestaties van haar landbouw- en voedingssysteem. Dat is een resultaat van het ondernemerschap in de sector en de goed ontwikkelde ondersteuning van onderzoek en onderwijs, de vruchtbare bodem, het goede klimaat, de gunstige ligging van Vlaanderen. Meer nog dan vandaag zal ons landbouw- en voedingssysteem moeten bijdragen tot de levenskwaliteit van producenten en burgers/consumenten en in het algemeen tot een meer rechtvaardige en duurzame samenleving. Maar even goed dient onze voeding en de rol die de verschillende actoren in het landbouw- en voedingssysteem spelen ‘geherwaardeerd’ te worden. Elk land en elke regio – ook de Vlaamse regio – zal daartoe haar specifieke troeven moeten inzetten. We schrijven ons hiermee in in het streven naar duurzame landbouw- en voedingssystemen zoals aangegeven in de Vlaamse Strategie voor Duurzame Ontwikkeling 2011 en in het advies duur¬zame voeding van de Federale Raad Duurzame Ontwikkeling.

Het plan van aanpak

Om bij te dragen aan de omslag die nodig is voor het agro-voedingscomplex, hebben we in een Vlaamse context een transitieproces uitgestippeld. Zo’n proces doorloopt verschillende fasen: van systeemanalyse en visievorming over het uitzetten van transitiepaden en experimenten tot het opvolgen en verank¬eren van de inzichten en ervaringen.

Momenteel brengen we het systeem in kaart. Om het agro-voedingssysteem anders te laten werken, willen we dat systeem ook grondig leren kennen: alle actoren en structuren, stromen en logica’s, barrières en regels, uitgedrukt in een evenwichtige mix kwantitatieve en kwalitatieve gegevens.

Een groep van 50 zorgvuldig geselecteerde mensen zal van januari tot mei 2012, op basis van de analyse, een aantal concrete en gedurfde visies ontwikkelen voor een toekomstig duurzaam landbouw- en voedingssysteem voor Vlaanderen. Deze visies moeten zowel inspirerend en haalbaar zijn als gebaseerd worden op onweerlegbare basisprincipes met betrekking tot duurzaamheid.
In juni 2012 presenteren we deze visies tijdens een breed forum en leggen we ze ter bespreking voor aan alle belanghebbenden in Vlaanderen.

Na de zomer van 2012 vangt de tweede fase van het transitieproces aan: vanuit de visiebeelden stippelen we paden uit die naar verandering kunnen leiden. Tegelijk identificeren of formuleren we experimenten die aantonen dat verandering mogelijk is. Indien de leereffecten uit de diverse stappen worden (h)erkend en doelmatig worden gebruikt, zal een systeem daadwerkelijk duurzamer worden. Vandaar dat dit proces pas als geslaagd kan beschouwd worden, indien de ‘mainstream’ actoren en structuren hun belangstelling omzetten in een concreet engagement voor een vervolgtraject. De haalbaarheid hangt af van de steun die in de loop van het proces wordt opgebouwd.

De initiatiefnemers

• Erik Mathijs, KU Leuven
• Ann Nachtergaele, FEVIA
• Marc Rosiers, Boerenbond
• Dirk Van Gijseghem, Vlaamse overheid
• Philippe Vandenbroeck, shiftN
• Gert Vandermosten, VODO
• Frank Nevens, VITO
• Julie Arts, Arts of Sensing en KU Leuven
• Jan Wyckaert en Gert Engelen, Vredeseilanden