De bevolking van Congo heeft haar stem uitgebracht. 28 november 2011 was een heuglijke dag. Tegen alle verwachtingen in zijn de kiezers massaal komen opdagen om hun president en vertegenwoordigers in het parlement voor de komende 5 jaar te kiezen. Het historisch belang van deze verkiezingen was nog groter dan in 2006. Deze keer konden de kiezers voor de eerste keer in de geschiedenis van het land gebruik maken van hun stem om diegenen die ze een mandaat hadden gegeven te evalueren, en hen eventueel te vervangen indien niet tevreden. En dat hebben ze dan ook effectief gedaan. Daar getuigt de uitslag van de verkiezingen van, die op 17 december definitief zal zijn voor de presidentsverkiezingen, en op 13 januari zal worden bekend gemaakt voor de wetgevende verkiezingen.

Gemotiveerde kiezers, chaotische kiesdag, ontransparante telling

De motivatie van de kiezers, de inzet van de mensen van de stembureaus, verdienden een betere organisatie van de verkiezingen dan wat ze hebben meegemaakt: te laat geleverde stembrieven, ontbrekende namen op de kieslijsten, onbestaande of verplaatste stembureaus, chefs van een kiesbureau die de instructies van de kiescommissie niet allemaal hadden gekregen, begrepen of toegepast: vele duizenden kiezers hebben daardoor hun stem niet kunnen uitbrengen, tot hun grote frustratie. Het verlengen van de verkiezingen op sommige plaatsen met één, soms zelfs twee dagen, heeft de schade wat kunnen beperken, maar het ongenoegen van de bevolking blijft diep.

Het vertrouwen in de uitslag wordt belaagd, niet enkel door de niet-uitgebrachte stemmen, maar ook door te vaak gemelde gevallen van pogingen tot kiesfraude, en de ontransparante manier waarop de kiescommissie met de voorlopige resultaten omspringt. De kiezers zijn heel waakzaam gebleven, maar hoeveel is hen ontgaan, dat nooit geweten zal worden. De gespannen belangstelling waarmee de resultaten worden afgewacht is een bewijs van het belang dat de mensen hechten aan de impact van hun stem. Het machtsvertoon van de politie in veel steden, en het afsluiten van al het sms-verkeer, geeft aan dat de huidige president geen publieke betwisting van de resultaten zal aanvaarden.

Boerenorganisaties speelden een actieve rol

De boerenorganisaties van Noord-Kivu wilden niet langer de kiescampagne ondergaan, en kozen er resoluut voor om zelf het voortouw te nemen. Ze polsten de voornaamste kandidaat-députés naar hun visie op de landbouw, en de aandachtspunten die ze in hun mandaat zouden willen opnemen. Ze stelden een politiek memorandum op met hun tien prioriteiten voor de gezinslandbouw van de toekomst, bestemd zowel voor de kiezers als voor de kandidaten. En ze hebben radio-uitzendingen gemaakt waarbij kandidaten werden op de rooster gelegd over hun visie.

Uit hun enquête is duidelijk gebleken dat zo goed als geen kandidaat-volksvertegenwoordiger de landbouwersgezinnen en hun organisaties enige rol van betekenis zag spelen in de landbouw van de toekomst. Velen hadden het over een versterking van de rol van de staat die de landbouwers dan maar moet “omkaderen”. Anderen beloofden de gratis verdeling van tractoren, zaaigoed of meststoffen. De enquête-resultaten zullen de boerenorganisaties helpen om hun advocacy-werk voor de toekomst beter te oriënteren. Ook beschikken ze nu over een basisreferentie voor de intenties van diegenen die verkozen zullen zijn. Hen werd in ieder geval reeds aangekondigd dat ze voortaan elk jaar zullen gewogen worden door de boerenorganisaties wat betreft hun inspanningen voor de gezinslandbouw.

Deze actie was een eerste vingeroefening voor de verkiezingen die nog moeten komen: provinciale verkiezingen op 25 maart 2012, en lokale verkiezingen in mei 2013, tenminste als het de nieuwe regering van Congo menens zal zijn om de decentralisering die in de grondwet is ingeschreven ook in de praktijk te brengen. De boerenorganisaties zijn in ieder geval vast van plan om deze keer te eisen dat ook de lokale overheid democratisch wordt verkozen, dat hun beleid op participatieve wijze tot stand komt en wordt uitgevoerd in samenwerking met hen.

Collega Ivan Godfroid blogt verder vanuit Butembo (Noord-Kivu). Je kan zijn berichten lezen op zijn Mo* wereldblog.

Ivan was ook aan het woord in Vandaag (Radio1): beluister hier het interview