De toespraak van Nairukoko

Onze collega Dré Smessaert ging in juni 2008 op bezoek in Tanzania. Hij verliet de asfaltweg van Dar Es Salaam naar Arusha en kwam in een dorre vlakte terecht die vol staat met grote doornige kale struiken. Daar bezocht hij de mensen van onze nieuwe partnerorganisatie Inyuat e Moipo.

Idadi

Nairukoko leest met zelfvertrouwen haar brief voor. Idadi – de hoeveelheid, wat we hebben – "Vier bokken, elf geiten, lammetjes en twee koeien." In naam van haar groep vrouwen schetst ze hun collectief bezit. Nairukoko is duidelijk de leidster van de vrouwengroep. Zij heeft de taak het geitenproject van de vrouwen voor te stellen.  In het dorpje Lerumo, waar zij woont, kunnen slechts 10% van de mensen lezen en schrijven, en dat is zo in de meeste Maasaï-dorpen. De gemiddelde alfabetiseringsgraad in Tanzania is ongeveer 70%. De Maasaï horen bij de armste bevolkingsgroepen van Tanzania.

Jambo Yetu

Jambo yetu – ons probleem – is het volgende deel van haar toespraak. Daarin schetst ze dat er elk jaar minder water en minder grasland is. De koeien kunnen niet overleven. Maasaï zijn reeds duizend jaar herders en nu verandert hun wereld. Al tien jaar regent het elk jaar minder. Van het broeikaseffect hebben ze nog nooit gehoord, maar zij voelen de gevolgen ervan wel het meest. Ze hadden er jaren over nagedacht en drie dagen over gediscussieerd. Onder hun grote boom waren ze tot het besluit gekomen dat ze naast de koeien ook geiten moesten houden. Een landbouwdeskundige van Vredeseilanden had hen begeleid in hun discussie. Het probleem was van hen, de oplossing moest ook van hen komen.

Vijf argumenten pro geit

Een verantwoordelijke van de ‘district council’ legt ons hun besluit uit. Geiten hebben voordelen in vergelijking met koeien. Voor de prijs van een koe kan je meer dan twee geiten kopen, dus is er minder risico als er één doodgaat. Geiten kunnen de vrouwen dicht bij hun lemen huizen hoeden, terwijl ze tegelijk met de kinderen en het eten bezig zijn. Vrouwen mogen zelf geiten verkopen, terwijl de koeien in de Maasaï-cultuur alleen door de mannen mogen verkocht worden. Geiten zijn reeds na vijf maanden volwassen. Ze kweken sneller dan koeien en kunnen na een jaar verkocht worden en dus geld opbrengen. In een dorre omgeving overleven ze beter omdat ze minder grasland nodig hebben. Vijf sterke argumenten. Een economist zou dit een productanalyse noemen.

Changamoto

Maar zelfs met geiten blijft het waterprobleem groot. ‘Changamoto’, leest Nairukoko verder: de uitdaging. Ze willen en dam bouwen om de droogte tegen te gaan en het graasland te bewaren. Enkele boeren en de verantwoordelijke van de ‘disctrict council’ nemen ons mee naar de plaats waar ze de dam willen bouwen. De nieuwe dam wordt een aarden wal van vijf meter hoog en honderdvijftig meter lang die tot 9 km³ water in een boog zal opvangen en vasthouden om zo een grote poel te vormen. De poel is drinkwater voor de kudden, voldoende om een jaar mee te overleven maar zorgt ook voor bevloeiing van de omliggende graslanden.

Herders en landbouwers

De dam is bovendien oplossing voor een ander groot probleem: de jarenoude conflicten tussen de landbouwers en de nomaden. In de Maasaïsteppe, een hoogvlakte van tweehonderd bij driehonderd kilometer ten zuiden van de Kilimanjaro, leven zowel de Maasaïnomaden die sinds eeuwen met hun kudden rondtrekken, als andere bevolkingsgroepen die vooral in de randen en watergebieden van deze hoogvlakte aan landbouw doen. De kudden moeten regelmatig naar drinkplaatsen gebracht worden en daarbij berokkenen de koeien vaak schade aan de landbouwgewassen. Soms vergoeden de Maasaï de landbouwers, maar vaak is het probleem niet te vermijden of hebben ze geen geld. Door de dam kunnen de kudden grazen in een groot gebied waar geen landbouw is en worden de conflicten tussen de twee landbouwvormen vermeden.

Nairukoko eindigt het voorlezen van haar Swahili brief met een duidelijk ‘thank you’ en wordt gesteund door een luid applaus van alle dorpsbewoners. Ze vouwt de brief met Idadi, Jambo yetu, Changamoto en de hele uitleg samen met hun hoop en verwachting netjes in een goedkope bruine envelop en overhandigt die aan ons. ‘Mgeni rasmi’ staat op de envelop: ‘officiële’ mensen.